زیادی باهوش نباش !
دکتر زهره حاتمی، دکترای روانشناسی
گاهی اوقات باهوش ترین افراد بیش از همه در زندگی گیر می کنند، نه به خاطر ناتوانی ! بلکه بخاطر این که مغزشان بیش از حد تحلیل می کند. در علوم اعصاب شبکه ای به نام شبکه حالت پیش فرض ( DMN ) مسئول ذهن گردانی، پیش بینی، شبیه سازی، نگرانی و بازپخش تجربیات است. این شبکه برای تفکر عمیق ضروری است اما زمانیکه بیش فعال می شود تبدیل به یک سیستم ترمز داخلی می شود:
هر احتمالی، هر خطر بالقوه، هر پیامد ممکن را پیشاپیش مرور می کند و همین باعث می شود عمل کردن به تعویق بیوفتند.
به همین دلیل است که برخی افراد باهوش بیشتر از زندگی کردن، زندگی را شبیه سازی می کنند.
در مقابل، شبکه دیگری وجود دارد: شبکه تجربه مستقیم ! ( DEN)
این شبکه هنگام تجربه کردن، اقدام کردن، لمس کردن، امتحان کردن و یادگیری از طریق عمل فعال می شود.
افرادی که بیشتر از این شبکه استفاده می کنند، کمتر در ذهنشان و بیشتر در واقعیت حرکت می کنند. آنها قبل از هر قدم هزار سناریو را مرور نمی کنند. قدم را برمی دارند، نتیجه را می بینند و در مسیر اصلاح می کنند.
نتیجه؟
گاهی کسانی که نصف ما هوش دارند دو برابر ما پیشرفت می کنند نه چون باهوش ترند بلکه چون کمتر در ذهن و بیشتر در زندگی حضور دارند.
پیام مهم:
هرچه ذهن پیچیده تر باشد، تله های ذهنی نیز پیچیده تر می شود.
توان تحلیل بالا همانقدر که نقطه قوت است نقطه ضعف هم میشود اگر به جای شفافیت به تردید تبدیل شود.
هوش شما دشمن شما نیست.
اما اگر DMN افسار را در دست بگیرد می تواند شما را در چرخه تفکر بیش از حد، تردید و شروع نکردن نگه دارد.
راهکار:
- قانون اقدام 20 درصدی
به جای اینکه منتظر آمادگی کامل بمانی، فقط 20 درصد اطلاعات لازم را جمع و شروع کن. مغز پس از شروع، خودش را با وضعیت واقعی تنظیم می کند.
- قدم های کوچک
برای هر کاری یک قدم بسیار کوچک تعریف کن، قدمی 5 دقیقه ای. مثلا به جای « می خوام پروژه ام را انجام بدم» بگو « امروز فقط یک بخش کوچک»
این کار ذهن را از فلج تحلیلی خارج می کند.
- زمان مشخص برای فکر کردن
روزانه 10 دقیقه از زمانت را فقط برای تحلیل، نگرانی یا برنامه ریزی اختصاص بده. این کار اجازه نمی دهد ذهن در طول روز بی وقفه وارد چرخه فکر زیاد شود.
- تمرین 30 دقیقه تجربه واقعی
هر روز حداقل 30 دقیقه کاری انجام بده که نتیجه اش مستقیما تجربه می شود:
آشپزی، پیاده روی بدون موبایل، کار دستی، انجام یک تمرین عملی یا هر فعالیت ملموس دیگر.
این کار شبکه های اقدام را فعال می کند.
- تمرین « ناقص انجام بده»
یک کار را عمدا کامل و بی نقص انجام نده.
انتشار یا انجام آگاهانه یک کار « نه کامل» مدارهای کمال گرایی را تضعیف می کند و جسارت عمل کردن را بالا می برد.
- 3 سوال خروج از ذهن:
وقتی ذهنت شروع به سناریوسازی و نگرانی می کند، 3 سوال بپرس:
الان واقعا چه چیزی در حال اتفاق افتادن است؟
کوچکترین قدم ممکن چیست؟
چه کاری را می توانم همین حالا در 2 دقیقه انجام دهم؟
این سه سوال ذهن را از خیال پردازی به عمل برمیگرداند.
- تمرین 10 تجربه جدید:
هر هفته 10 تجربه جدید کوچک امتحان کن. مسیر تازه، غذای جدید، محیط تازه یا یک رفتار متفاوت.
تجربه های جدید فعالیت افراطی ذهن را کاهش می دهد و میل به حرکت را تقویت می کند.
